Yargı Alanındaki Diğer Düzenlemeler

OHAL KHK’ları yukarıda aktarılanların dışında yargı alanında başkaca yasal değişiklikler de yaptı.

680 sayılı KHK’nın 10. maddesi, CMK’da değişiklik yaparak, “kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağı”nı hükme bağladı. Bu değişiklikle, takipsizlik kararı verilmesinin ardından yeni delil ortaya çıkması halinde savcı yeniden iddianame düzenleyemeyecek; ancak sulh ceza hâkiminin izniyle ve hâkimin, yeterli şüphe oluşturacak yeni delil ortaya çıktığını takdir etmesi halinde soruşturma yeniden açılabilecektir. Böylece sulh ceza hâkiminin soruşturma aşamasındaki etkinliği ve rolü arttırılmış oldu.

690 sayılı KHK’nın 4. maddesi Nüfus Hizmetleri Kanunu ek madde 27/A ekleyerek, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarının verdiği boşanma kararlarının, tarafların birlikte başvurması halinde, tenfiz şartı aranmaksızın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilmesini mümkün kıldı.

691 sayılı KHK’nın 6, 9 ve 10. maddeleriyle, Noterlik Kanunu’na, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na ve Bilirkişilik Kanunu’na yapılan eklerle, terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı bulunanların bu mesleklere kabul edilmeyeceği düzenlendi.

694 sayılı KHK’nın 10 maddesiyle, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesine Dair Kanun’a yapılan eklemelerle, uyuşturucu imalatı amacıyla kenevir ekimi yapan kişiler aleyhine, hapis cezasının yanı sıra adli para cezası tesis edildi ve Kanun’a eklenen ek 2. maddeyle, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda kullanılan araca el koyma usulü düzenlendi.

694 sayılı KHK’nın 17. maddesiyle, Umumi, Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Aid Olan Daire ve Müesseseler Arasında Çıkan İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkında Kanun’un 6. maddesi yeniden düzenlendi. Buna göre, hakem kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa gitmek mümkün olacak. 6. madde, istinaf başvurusunun etkilerini belirledi. KHK’nın 18. maddesiyle Kanun’a eklenen geçici 4. madde ise, bu değişikliğin, maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla itiraz aşaması tamamlanmamış olanlar da dahil, hakemde görülmekte olan davalarda da uygulanacağını öngördü.

694 sayılı KHK’nın 137. maddesiyle TCK’ya yapılan eklemelerle, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişiler ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişiler için hapis cezasına ek adli para cezaları getirildi. (Bkz. TCK madde 188 (1) ve (7); madde 190 (2))

694 sayılı KHK’nın 139. maddesiyle TCK’nın 228. maddesine yapılan eklemeyle, kumar oynanması için yer ve imkân sağlanması suçunun bilişim sistemleri kullanılarak işlenmesi halinde, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılacağı; suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi halinde ise verilecek cezanın yarı oranında arttırılacağı düzenlendi.

694 sayılı KHK’nın 145. maddesiyle ihbar ve şikâyeti düzenleyen CMK md. 158’e yeni bir fıkra eklendi. CMK madde 158(6)’ya göre: “İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.

694 sayılı KHK’nın 151. maddesiyle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’a geçici 8. madde eklendi. Buna göre, belirli suçlardan tutuklu ve hükümlü bulunanlar ile belirli tutulma koşullarına tâbi olanlar hariç olmak üzere, 1/8/2017 tarihinden önceki eylemler nedeniyle verilen disiplin cezası ve tedbirleri, infaz edilmeleri kaydıyla, aynı Kanun’un 48. maddesindeki süre ve karar şartı aranmaksızın idare ve gözlem kurulunca verilecek iyi hal kararı üzerine kaldırılacaktır.

*“5237 sayılı Kanunun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde ve 220 nci maddesinde düzenlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ile bunların mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunundaki karşılığı olan suçlardan ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan hükümlü ve tutuklu olanlar ile bu Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kalan hükümlü ve tutuklular hakkında verilenler.”

694 sayılı KHK’nın 152. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 16. maddesine eklenen 2. fıkrayla, “kolluk birimlerine yapılan ihbar ve şikâyetler üzerine verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararların da gerekli işlem ve düzeltmelerin yapılması için ilgili kolluk birimine gecikmeksizin gönderilmesi” düzenlendi.

694 sayılı KHK’nın 171. maddesi Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun idari para cezasını düzenleyen 102. maddesine eklediği fıkralarla, düzensiz göçü önlemek maksadıyla yeni para cezaları tesis etti.

694 sayılı KHK’nın 203. maddesi, asker edilen kişilerin cezalarının infazını düzenleyen Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un 118. maddesini yürürlükten kaldırdı.

696 sayılı KHK’nın 94. maddesiyle, CMK’nın postada el koymayı düzenleyen 129. maddesine üçüncü fıkra eklenerek, kolluk görevlilerinin TCK’da düzenlenen tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 ve 13. maddelerinde tanımlanan suçlarla ilgili olarak, Cumhuriyet savcısının talimatı üzerine, gönderilerin bulunduğu zarf veya paketleri açabilecekleri düzenlendi. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kolluk görevlilerinin gönderilerin içinde bulunduğu zarfları veya paketleri açamayacaklarını; elkonulan gönderilerin mühür altına alınıp derhâl elkoyma kararını veya emrini veren hâkim veya Cumhuriyet savcısına teslim edileceğini öngörüyor.

696 sayılı KHK’nın 95. maddesinin CMK’ya eklediği 140/A maddesi, CMK’nın 135.-140. maddelerinde düzenlenen, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi ile gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izlemeye yönelik koruma tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağladı.

696 sayılı KHK’nın 97. maddesi, CMK’nın, ‘‘Duruşmada Okunması Zorunlu Belge ve Tutanaklar’’ başlıklı 209. maddesinin başlığını ‘‘Duruşmada Anlatılması Zorunlu Belge ve Tutanaklar’’ olarak değiştirdi. Böylece daha önce delil olarak kullanılacak belge, rapor ve diğer yazıların, delil olarak kullanılabilecek adlî sicil özetlerinin ve sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgelerin duruşmada okunması gerekirken; KHK ile bu belgelerin anlatılması yeterli kılındı.

696 sayılı KHK’nın 111. maddesiyle Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun’un Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasında değişiklik yapıldı. Değişiklikle, terör suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanların; taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanların ve adli para cezasının infazı sürecinde tazyik hapsine tabi tutulanların cezalarının 31/12/2022 tarihine kadar doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirileceği düzenlendi.

2.8
Yargı Alanındaki Diğer Düzenlemeler